مجیب علی:

استانداردهای نابرابر نمره‌دهی در دانشگاه‌ها

وقتی سیاست‌های نمره‌دهی میان دانشگاه‌ها تفاوت‌های چشمگیری داشته باشد، اصل برابری فرصت‌ها تضعیف می‌شود. نبودِ سیاست‌های منصفانه در نظام ارزشیابی دانشگاهی، به‌ویژه فرصت‌های دانشجویانی را که از خانواده‌های کم‌برخوردار هستند، محدود می‌کند. در یکی از جلسات مشاوره شغلی با دانشجویان، این پرسش مطرح شد که چرا برخی دانشگاه‌ها به دانشجویانی که حداقل میانگین کل (CGPA) آن‌ها ۱٫۷۰ از 4 است مدرک تحصیلی اعطا می‌کنند، در حالی که بسیاری از دانشگاه‌های دیگر که زیر نظر کمیسیون آموزش عالی پاکستان (HEC) فعالیت می‌کنند، حداقل میانگین ۲ را شرط فارغ‌التحصیلی در دوره‌های کارشناسی می‌دانند. با وجود آنکه دانشجویان هر دو گروه برنامه‌های آموزشی تقریباً مشابهی را می‌گذرانند، این تفاوت در معیارهای نمره‌دهی می‌تواند پیامدهای ناخواسته‌ای برای آینده آنان به همراه داشته باشد. بسیاری از دانشجویان بر این باورند که این تفاوت‌ها آنان را در مقایسه با همتایانشان در سایر دانشگاه‌ها در موقعیت نامناسب‌تری قرار می‌دهد و اعتمادبه‌نفس و توان رقابت آنان را در عرصه‌های علمی و حرفه‌ای کاهش می‌دهد. مدرک دانشگاهی صرفاً یک گواهی پایان تحصیل نیست؛ بلکه معیاری برای ورود به بازار کار، ادامه تحصیل و کسب اعتبار حرفه‌ای به شمار می‌رود.

در شرایطی که نظام آموزش عالی کشور در تلاش است کیفیت و اعتبار دانشگاه‌ها را ارتقا دهد، هماهنگی و انسجام در استانداردهای آموزشی نباید صرفاً یک مسئله اداری تلقی شود، بلکه باید آن را موضوعی مرتبط با عدالت آموزشی دانست. در فضای رقابتی امروز، کارفرمایان، کمیسیون‌های خدمات عمومی، مؤسسات اعطای بورس تحصیلی و دانشگاه‌های خارجی، اغلب حداقل CGPA معادل ۲ را به‌عنوان شرط اولیه پذیرش یا استخدام در نظر می‌گیرند. از این‌رو، فارغ‌التحصیلانی که میانگین آن‌ها کمتر از این حد باشد، با وجود آنکه تمامی الزامات آموزشی دوره خود را با موفقیت پشت سر گذاشته‌اند، از بسیاری از فرصت‌های شغلی و تحصیلی محروم می‌شوند. بنابراین، مسئله تنها به چند دهم نمره محدود نمی‌شود، بلکه به تضمین برخورداری برابر همه دانش‌آموختگان از فرصت‌های ناشی از دستاوردهای علمی آنان مربوط است.

نگرانی‌هایی نیز درباره شیوه‌های برگزاری امتحانات وجود دارد. دانشجویان می‌گویند در برخی دانشگاه‌ها، برخلاف بسیاری از مؤسسات آموزش عالی دیگر، در آزمون‌ها هیچ‌گونه حق انتخابی میان پرسش‌های چهارگزینه‌ای، تشریحی کوتاه یا تشریحی بلند وجود ندارد. آنان معتقدند فراهم کردن انتخاب‌های مناسب در طراحی سؤالات می‌تواند ارزیابی متوازن‌تر و دقیق‌تری از میزان یادگیری دانشجویان ارائه دهد؛ زیرا به آنان فرصت می‌دهد دانش خود را در طیف گسترده‌تری از موضوعات نشان دهند، نه اینکه تنها به پاسخ‌گویی به مجموعه‌ای ثابت از پرسش‌ها محدود شوند. اگر دانشگاه‌هایی که همگی در چارچوب نظام ملی آموزش عالی فعالیت می‌کنند، معیارهای متفاوتی برای فارغ‌التحصیلی و شیوه‌های گوناگونی برای ارزیابی دانشجویان داشته باشند، ممکن است ارزش مدارک تحصیلی آنان از دید کارفرمایان و مراکز علمی نیز متفاوت تلقی شود. استانداردسازی بیشتر، در مواردی که امکان‌پذیر و مناسب است، می‌تواند اعتماد عمومی به کیفیت و قابلیت مقایسه مدارک دانشگاهی در سراسر پاکستان را تقویت کند.

مسئولان دانشگاه‌ها باید به تفاوت‌ها و ناهماهنگی‌های موجود در شیوه‌های نمره‌دهی و ارزیابی توجه کنند؛ تفاوت‌هایی که ممکن است عدالت در سنجش عملکرد دانشجویان را خدشه‌دار سازد. هیچ دانشجویی نباید قربانی نظام‌های ناعادلانه تصحیح اوراق یا شیوه‌های نامنصفانه نمره‌دهی شود؛ زیرا چنین رویه‌هایی می‌تواند بر سوابق تحصیلی او اثر منفی بگذارد و او را از فرصت‌های شغلی، بورس‌های تحصیلی یا ادامه تحصیل محروم کند. نظام ارزیابی و تصحیح اوراق امتحانی باید به گونه‌ای طراحی و اجرا شود که اصول عدالت، شفافیت و برابری فرصت‌ها برای همه دانشجویان تضمین گردد و هیچ‌کس به دلیل شیوه‌های ناعادلانه نمره‌دهی در موقعیت نامطلوب قرار نگیرد.                                   هدف از طرح این موضوع، انتقاد از دانشگاه خاصی نیست؛ بلکه پیشنهاد این است که هماهنگی بیشتر میان نظام‌های نمره‌دهی و شیوه‌های ارزیابی، منافع دانشجویان، کارفرمایان و کل نظام آموزش عالی را بهتر تأمین خواهد کرد.

از جمله پیشنهادهایی که هم استادان و هم دانشجویان بارها مطرح کرده‌اند، می‌توان به ایجاد انعطاف بیشتر از طریق در نظر گرفتن حق انتخاب مناسب در سؤالات امتحانی و نیز تعیین حداقل میانگین یکسان برای فارغ‌التحصیلی در همه دانشگاه‌ها، مطابق با سیاست‌های ملی آموزش عالی، اشاره کرد. اجرای چنین اقداماتی می‌تواند شفافیت، قابلیت مقایسه و اعتماد به مدارک دانشگاهی پاکستان را افزایش دهد. در نهایت، مدرک دانشگاهی باید، صرف‌نظر از اینکه از کدام دانشگاه اخذ شده است، نشان‌دهنده شایستگی علمی، دستاورد آموزشی و آمادگی فرد برای ورود به زندگی حرفه‌ای باشد.

لینک: 

https://tribune.com.pk/story/2614580/unequal-grading-standards-in-universities